DutchEnglishFrenchGerman

Zijn de maatregelen proportioneel, is het middel niet erger dan de kwaal?

Inleiding

  1. De gevolgen van de maatregelen moeten niet onderschat worden. Mensen zien hun bestaanszekerheid wegglijden door massawerkloosheid, armoede en faillissementen. Demoralisering en wantrouwen zijn het gevolg. Ook de humanitaire gevolgen zijn nauwelijks te overzien. Het verlies aan mensenlevens, gezondheid en welzijn als gevolg van de maatregelen is alleen te rechtvaardigen in een acute levensbedreigende noodsituatie. Zoals hierna zal blijken, is daarvan geen sprake. Zoals de topambtenaar Kohn in zijn analyse terecht concludeert, overtreft de collaterale schade elk door de beleidsmakers nagestreefde nut. Maar zelfs indien alleen de omvang van het verlies aan mensenlevens als gevolg van de maatregelen afgezet wordt tegen de door COVID-19 veroorzaakte sterfgevallen – zelfs met het gebruik van de vervuilde statistieken – is de balans snel opgemaakt. De maatregelen zijn niet te verantwoorden en dienen onmiddellijk opgeheven te worden. Hierna zal eerst de dreiging die uitgaat van COVID-19 beschreven worden. Daarna zullen de gevolgen van het beleid voor de economie, gezondheid, welzijn en de rechtsstaat beschreven worden.

COVID-19: een nietsontziend killervirus?

  1. De WHO is verantwoordelijk geweest voor een mediacampagne die het publiek in een angstpsychose heeft gedreven. Deze angstcampagne bereikte een ongekend hoogtepunt toen Bruce Aylward, de onderdirecteur-generaal van de WHO en de voorzitter van een internationale missie naar Wuhan vastgesteld had dat er geen aanwijzingen zijn van gevallen met een mild verloop van het nieuwe virus.

Productie 41: Artikel STAT 25 februari 2020: New data from China buttress fears about high coronavirus fatality rate, WHO expert says

  1. Eerder baseerde de WHO haar alarmerende boodschap op de angst voor hoge infection fatality rates (IFRs). Er is gesuggereerd dat 2-4% van de geïnfecteerde mensen zouden overlijden terwijl er tegelijkertijd geen aanwijzingen zouden zijn voor grote aantallen geïnfecteerden met een mild ziekteverloop. Zo communiceerde de WHO op basis van het onderzoek in China over een IFR van 2,3%. Dit getal is ook genoemd in een ambtsbericht over de uitbraak in China. De angstcampagne heeft daarna een nieuwe impuls gekregen door de situatie in Italië waardoor in WHO-rapportages langere tijd een IFR tot 10% rondging.
  2. Terwijl de epidemie al bijna vijf maanden voortduurt, is er sprake van een wereldwijde lockdown met catastrofale economische en humanitaire schade. Ondanks deze gevolgen is het opvallend dat de WHO geen inspanningen doet om de lidstaten te bewegen tot een onderzoek naar de daadwerkelijke IFR door serologische onderzoeken. Integendeel, het is opmerkelijk hoe de WHO de mythe rond het COVID-19-virus in stand houdt en haar lidstaten aanmoedigt om haar inwoners in een mogelijk jaren durende uitzonderingssituatie te houden tot een vaccin beschikbaar is. De handelwijze van de WHO wekt ten onrechte de indruk dat zij bezig is de mensheid van ramspoed te redden.
  1. Op de website van de WHO is een Q&A te vinden met uitgebreide informatie over COVID-19. Er worden adviezen gegeven over hygiënevoorschriften, voorzorgsmaatregelen, symptomen en tal van andere informatie. Echter wie in de Q&A een antwoord zoekt op de meest prangende vraag die opkomt, namelijk de kans om te overlijden, wordt teleurgesteld. Deze informatie ontbreekt. Ten behoeve van de propagandacampagne COVID-19 RCCE Action Plan Guidance (Zie Productie 26, p. 23) heeft de WHO voor haar lidstaten een bron met General information needed by most audiences about COVID 19 beschikbaar gesteld. Waar achter elke vraag een weblink met uitgebreide antwoorden op de meest gestelde vragen gegeven is, ontbreekt deze bij de vraag How severe is it?

[1] Characteristics of and Important Lessons From the CoronavirusDisease2019(COVID-19) Outbreak in China Summary of a Report of 72314 Cases From the Chinese Center for Disease Control and Prevention
[1] www.who.int COVID-19 situation reports

De mainstream media, het OMT noch de politiek schijnt zich bezig te houden met een antwoord op deze vraag. Het publiek wordt door politici en de media in angst gehouden met anekdotisch bewijs en impregnatie van dagelijkse infectie- en sterftegetallen zonder enige context. Iedereen kent inmiddels de eindeloos herhaalde horrorbeelden met doodskisten, lijken en paniekverhalen uit Wuhan, Noord-Italië Madrid, Barcelona, Parijs, New-York City. Zoals hierna toegelicht, is de impact van het COVID-19-virus echter beperkt. Elke dag sterven wereldwijd 150.000 mensen door andere oorzaken dan dit virus. Hoewel er al ruim vier maanden een killervirus actief zou zijn, laten de statistieken iets anders zien. Zo heeft Duitsland in de eerste vier maanden van 2020 eerder ondersterfte dan oversterfte (Bron: Robert Koch Institut):
2016 290.641
2017 315.576
2018 330.152
2019 301.558
2020 304.354

Het antwoord op de vraag hoe ernstig het COVID-19-virus is, staat vanzelfsprekend centraal bij de vraag of de gevolgen van de maatregelen in verhouding staan tot de gevolgen van het virus.

Hoe gevaarlijk is het virus?

  1. De voorspellingen van Neil Ferguson van het Imperial College zijn de aanzet geweest voor een nieuw hoogtepunt in de paniek met als gevolg dat heel Europa binnen de kortste keren in een lockdown terechtkwam. Ferguson voorspelde alleen al voor het Verenigd Koninkrijk een dodental van 500.000. Zelfs premier Boris Johnson, die tot op dat moment nog cynisch was, ging om. Bijna geruisloos heeft Ferguson de geraamde aantallen doden tot onder de 20.000 bijgesteld. De WHO ging uit van 40 miljoen doden wereldwijd.
  2. Inmiddels is de epidemie nagenoeg voorbij. Er zijn nauwelijks nog nieuwe ziekte- of sterftegevallen. Desondanks blijven vrijheidsbeperkende maatregelen van kracht en worden deze in Nederland zelfs in een tijdelijke wet vastgelegd. Uit de analyses van de sterftecijfers wereldwijd is er inmiddels duidelijk dat zelfs op basis van de vervuilde cijfers COVID-19 het gevaar van een reguliere influenzagolf niet of nauwelijks overstijgt. Vervuilde cijfers omdat deze studies gebaseerd zijn op de officieel gepubliceerde cijfers.
  3. Dit is niet onproblematisch omdat uitsluitend cijfers bijgehouden worden van sterftegevallen met en niet uitsluitend door COVID-19. Het is onduidelijk waarom de keuze is gemaakt om elk sterfgeval dat op het moment van overlijden positief getest wordt in de COVID-19-statistiek mee te tellen. Dit leidt tot veel onduidelijkheid. Italië wordt meestal aangehaald als illustratie van het gevaar van COVID-19. Zo is het dodental dat in Italië met COVID-19 gestorven opgelopen tot iets boven de 30.000 (stand 7 mei 2020). Inmiddels is in het Italiaanse parlement door premier Giuseppe Conte in beantwoording van vragen toegegeven dat meer dan 99% van de geregistreerde COVID-19-doden niet aan het virus overleden zijn.

Productie 42: Artikel 18 maart 2020: “99% of those who dies from virus had other illness, Italy says”

  1. Het grootste deel van de overledenen had één of meerdere significante aandoeningen – 98,8% met minstens één comorbiditeit, en 48,6% drie of meer aandoeningen – die bijgedragen hebben aan de dood. De gemiddelde leeftijd van de overledenen was 80 jaar en de gemiddelde leeftijd van patiënten die IC-verzorging nodig hadden was 67 jaar. Overigens ligt de leeftijd van de overledenen met COVID-19 wereldwijd ver boven de gemiddelde levensverwachting:

Land Gemiddelde leeftijd Bron
Oostenrijk 80+ EMS

VK 80+ NHS

Frankrijk 84 SPF

Duitsland 82 RKI

Italie 81 ISS

Spanje ~82 MDS

Zweden 86 FOHM

Zwitserland 84 BAG

VS ~80 CDC

  1. Dat in Italië, en met name in de streek van Bergamo, het dodental gemiddeld hoger was dan op veel andere plaatsen wijt Ioannidis aan het feit dat de meeste besmettingen plaatsgevonden hebben door ziekenhuispersoneel. Daarnaast zijn in Italië strategische fouten gemaakt waardoor patiënten met relatief milde symptomen in het ziekenhuis zijn beland terwijl de ziekenhuizen daar in de winter doorgaans al tegen de grenzen van hun capaciteit functioneren als gevolg van de jaarlijkse influenzagolf. Ook heeft meegespeeld dat Italië een relatief oude bevolking heeft. Naar schatting zijn in Italië minder dan 300 personen overleden aan COVID-19. Volgens Ioannidis heeft COVID-19 slechts zeer beperkt bijgedragen aan de doodsoorzaak van de geregistreerde COVID-19 doden.

Productie 43: John Ionnidis et al ‘What Other Countries Can learn From Italy During the
COVID-19 Pandemic’

  1. De stelling van Ioannidis wordt onderbouwd door de observaties van Klaus Düschel, forensisch arts en directeur van de Universiteitskliniek Hamburg-Eppendorf (UKE). Tegen het verbod van het Robert Koch Instituut in – die in haar richtlijn autopsies van patiënten met COVID-19 heeft afgekeurd – heeft Düschel inmiddels ruim 120 obducties doorgevoerd aan patiënten die met COVID-19 zijn overleden. ‘Bij geen van de sterftegevallen was COVID-19 de doodsoorzaak’, aldus Düschel. Als doodsoorzaak kwam hij vooral veel trombose en longembolieën tegen, volgens hem vaak een gevolg van een gebrek aan lichaamsbeweging. Zelfs de uitzonderlijke sterfgevallen van patiënten onder de vijftig die toegeschreven werden aan COVID-19 bleken bij de obductie aandoeningen te hebben waarvan zij geen kennis droegen.

Characteristics of COVID-19-patients dying in Italy. Istituto Superiore di Sanità, https://www.epicentro.iss.it/en/coronavirus/sars-cov-2-analysis-of-deaths
Perspectives on the Pandemic | Dr. John Ioannidis Update: 4.17.20 |, https://www.youtube.com/watch?v=cwPqmLoZA4s
WELT DOKUMENT: Corona-Studie – Viele Covid-19-Erkrankte sterben an Embolien, https://www.youtube.com/watch?v=VvH3mG-v0Ms

  1. Volgens de bevindingen van Ioannidis op basis van de gegevens van elf Europese landen en twaalf staten in de VS is het aantal overledenen onder de 65 slechts 5-9% van het totaal. Het risico voor een persoon onder de 65 zonder levensbedreigende aandoeningen om aan COVID-19 te overlijden is gelijk aan de kans om te stervan bij een auto-ongeluk. Zelfs in New-York, waar de IFR aanzienlijk hoger was, is het risico vergelijkbaar met de kans voor een vrachtwagenchauffeur om bij een aanrijding om het leven te komen. Wittkowski bevestigt dit beeld: ‘Het komt in individuele gevallen voor dat het virus andere slachtoffers maakt. Deze zijn echter niet representatief doch worden door de media buitenproportioneel belicht’.
  2. De Oxford COVID-19 Evidence Service heeft een uitgebreid onderzoek gedaan op basis van de wereldwijd officieel gepubliceerde IFRs. De onderzoekers komen op een IFR van 0,36%. Dit betekent dat 36 van de 10.000 personen die geïnfecteerd raakt met het COVID-19-virus overlijdt. Dit komt overeen met de resultaten van de recent in Duitsland doorgevoerde Heinsberg-studie van het Instituut voor Virologie van de Universiteit van Bonn. In deze studie zijn in het plaatsje Heinsberg dat na de carnavalsviering zwaar getroffen werd, 919 personen serologisch getest. Uit deze resultaten komen de onderzoekers op een geschatte IFR van 0,36%. Dit is later bijgesteld naar 0,278.

Productie 45: Global Covid Case Fatality Rates Oxford COVID-19 Evidence Service

  1. Recent zijn er internationaal aanvullende studies gepubliceerd op basis van serologisch onderzoek die dit beeld bevestigen. In een op 19 mei 2020 gepubliceerde studie komt Ioannidis op basis van nieuw onderzoek tot de conclusie dat de IFR in de meeste landen < 0,20% bedraagt. In COVID-19 hotspots in drie landen komt hij op een IFR van < 0,40%. Een op 1 mei 2020 gepubliceerde studie over Iran wijst op een IFR <0,12%. Een studie in Denemarken in samenwerking met de bloedbank, geeft een IFR van 0,08%. Ook drie onderzoeken in de Verenigde Staten wijzen op een vergelijkbare IFR. Een studie in Santa Clara 0,17% , Miami Dade County 0,18% en een studie in Los Angeles van de University of Southern California < 0,20%.
  2. Dit komt waarschijnlijk overeen met de uitkomsten van het Pienter Corona-onderzoek dat uitgevoerd is door het RIVM in samenwerking met Sanquin. Sinds 17 april zijn 2.096 monsters van donorbloed onderzocht. Van de onderzochte samples is in 3,6% antistoffen tegen COVID-19 aangetroffen. Bij personen boven de 20 is dat 4,2%. Sanquin heeft de samples, die kennelijk aanvang april zijn afgenomen, vergeleken met archiefmateriaal van de bloeddonoren van voor de aanvang van de epidemie. Gevallen waarin sprake was van dubbel positieve uitslagen, is het resultaat buiten beschouwing gelaten. Dit geeft een grote onzekerheid. Ervan uitgaande dat de bloedsamples aanvang april 2020 zijn afgenomen, ligt de IFR naar schatting op 0,321.
  3. De IFR van Influenza ligt tussen 0,1 en 0,35. Volgens de cijfers van het RIVM waren er op 17 mei 2020 in totaal 5680 mensen overleden die positief getest zijn op COVID-19. Van deze sterfgevallen was slechts in 62 gevallen COVID-19 de hoofdoorzaak voor het overlijden. Dit komt neer op een IFR van rond de 0,004. De overige zijn met en niet door COVID-19 overleden. De omvang van de influenzasterfte wordt meestal geschat op basis van de oversterfte tijdens het griepseizoen. De eerste drie maanden van 2020 overleden er in Nederland minder mensen per dag dan gemiddeld. Wordt de oversterfte genomen over de eerste 17 weken van 2020, dan is sprake van een oversterfte van 8325 meer dan het gemiddelde over de eerste 17 weken van de jaren 2017-2019. Hoeveel daarvan met het COVID-19-virus zijn gestorven, is niet vast te stellen. De COVID-19 epidemie begon namelijk midden in de jaarlijkse influenzagolf. Daarbij is het niet denkbeeldig dat de maatregelen zelf een aanzienlijk oversterfte hebben veroorzaakt. Het aantal ziekenhuisopnamen evenaart bij verre niet het aantal dat bijvoorbeeld twee jaar geleden tijdens de influenzagolf gezien is. Toen zijn er ruim 5.000 meer mensen behandeld.

[1] MedRxiv, Popoltion-level COVID-19 mortality risk for non*-elderly individuals without underlying diseases in pandemic epicenters, 5 april 2020

[1] Head, Biostatistics, Epidemiology, and Research Design, Center for Clinical & Translational Science 29 april KenFM

[1] Infection fatality rate of SARS-CoV-2 infection in a German community with a super-spreading event, Hendrik Streeck et Institute of Virology, University Hospital, University of Bonn, Germany, and German Center for Infection Research (DZIF), partner site Bonn-Cologn

[1] MedRXiv 19.5.2020, Ioannidis ‘The infection fatality rate of COVID-19 inferred from seroprevalence data’

[1] MedRXiv 1.5.202, Maryam Shakiba, “Seroprevalence of COVID-19 virus infection in Guilan province, Iran”

[1] MedRXiv, 24.4.2020, Christian Erikstrup et al, “Estimation of SARS-CoV-2 infection fatality rate by real-time antibody screening of blood donors”

[1] MedRXiv, 14.4.2020, Eran Bendavind, COVID-19 Antibody Seroprevalence in Santa Clara County, California

[1] Second round of COVID-19 community testing completed; Miami-Dade County and the University of Miami Miller School of Medicine announce initial findings

[1] https://pressroom.usc.edu/preliminary-results-of-usc-la-county-covid-19-study-released/

[1] https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/20200422_technische_briefing_jaap_van_dissel_rivm_22_april.pdf

  1. Ook is het belangrijk om de sterftecijfers in de juiste context te plaatsen. De media en politici hebben het publiek de afgelopen maanden dagelijks met blote cijfers van sterfgevallen met COVID-19 geïmpregneerd zonder deze in verhouding met de overige sterftecijfers te plaatsen. Zo stierven in het eerste kwartaal van 2019 dagelijks 112 mensen aan hart- en vaatziekten, 66 aan psychische stoornissen en ziekten zenuwstelsel en 133 aan kanker. Deze aantallen mensen sterven iedere dag aan deze ziekten jaar, jaar uit. De samenleving is desondanks niet volledig in het teken gesteld van maatregelen om deze sterfgevallen te voorkomen noch zijn er wetten aangenomen en apps ontwikkeld om de hele bevolking minutieus te kunnen volgen of zij voldoende inspanningen plegen om deze ziekten te voorkomen. Ook is de economie niet in de afgrond gestort. Gedurende de gehele COVID-19-epidemie waren ongeveer 10 dagen waarop er rond de 150 mensen per dag met het virus stierven. Indien het achtuurjournaal naast de COVID-19-doden dagelijks deze cijfers genoemd had, was Nederland snel genezen van de angstpsychose.
  2. Wat hier ook van zij: zelfs met de meest flexibele rekenmethode blijft het aantal COVID-19-doden nog steeds ruim onder de geschatte influenzadoden van twee jaar geleden. Daarnaast zijn de slachtoffers bijna zonder uitzondering ouder dan 65 jaar met meerdere comorbiditeiten. De slachtoffergroep is identiek aan de slachtoffergroep van de jaarlijkse influenzagolf. Wittkowski komt eveneens tot deze conclusie. ‘Dit jaar zijn er in de statistieken veel minder griepdoden. Dit virus concurreert met griep’, aldus Wittkowski. Hij komt dan ook tot de conclusie dat COVID-19 vergelijkbaar is met influenza. Ook Ioannidis komt tot een vergelijkbare conclusie: het is een serieus virus maar niet rampzalig. De risicogroep zijn niet ouderen maar oudere met zware aandoeningen. Voor gezonde ouderen vormt het virus geen groot risico. Zijn vraag is dan ook hoe de WHO zo fout kon zitten. De wetenschap wist namelijk vrij snel dat de eerste aannames onjuist waren. In de woorden van Kohn: “het virus was een vals alarm.” Kortom, COVID-19 geen killervirus.

[1] Wolfgang Knut Wittkowski, Head, Biostatistics, Epidemiology, and Research Design, Center for Clinical & Translational Science, 29 april 2020: KenFM [1] Perspectives on the Pandemic | Dr. John Ioannidis Update: 4.17.20 |,

Terug naar index

Meld je aan voor de nieuwsbrief