Levensverwachting gerelateerd aan de oversterfte tijdens griepseizoen

Er is in Nederland een stijging van de levensverwachting. Was de levensverwachting in 1950 nog 71,4 jaar, was dit in 2000 al 78,1 jaar en in 2019 zelfs 82,1 jaar. Wat zijn oorzaken dat de levensverwachting toeneemt. Dit heeft te maken met verbeterde hygiëne en geneeskunde. Ook is de welvaart toegenomen en roken er minder mensen.

Als de levensverwachting toeneemt betekent dit eigenlijk dat er naar verhouding tot de bevolking minder mensen sterven per jaar dan je zou verwachten op basis van de leeftijdsopbouw en de huidige levensverwachting. Als de levensverwachting in een jaar afneemt betekent dat er in dat jaar in verhouding tot de bevolking meer mensen gestorven zijn dan je zou verwachten op basis van de leeftijdsopbouw en de huidige levensverwachting.

Leeftijdsopbouw

Leeftijdsopbouw is de samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht.

Als er in een bevolking voornamelijk jonge mensen zijn zullen er bij een hoge levensverwachting weinig mensen overlijden. Als er veel oude mensen zijn zullen ondanks een hoge levensverwachting veel mensen overlijden als je dit relateert naar het bevolkingsaantal.

Vergrijzende bevolking

Nederland is de laatste jaren steeds meer aan het vergrijzen. Er zijn in verhouding tot de jongeren vrij veel ouderen. Dit heeft te maken met de hogere levensverwachting en ook met het feit dat er na de 2e wereldoorlog (na 1945) een zogenaamde babyboom was. De babyboomers zijn ondertussen in de 70 en beginnen ook op leeftijd te raken. Gemiddeld worden er nu minder kinderen geboren dan vlak na de 2e wereldoorlog. 

De toename van de leeftijdsopbouw kan je mooi zien in onderstaande bevolkingspiramides van 1995, 2010 en 2020.  

 

 

 

 

 

 

 

 

In onderstaande tabel is de toename te zien van de berekende levensverwachting tussen 2010 en 2018. 

Wat zegt deze tabel ons

De gemiddelde toename van de levensverwachting per jaar is 0,12 jaar (tussen 2010-2018).

Dus in een normale rechte lijn zou er ieder jaar 0,12 jaar bijkomen. Zoals je kan zien heeft de toename een wat meer grillig verloop en is er soms ook een afname.

Bij een grotere toename van de berekende levensverwachting dan 0,12 jaar heb je minder sterfte in dat jaar dan je op basis van deze tabel zou verwachten (dan wordt er wel vanuit gegaan dat de leeftijdsverhouding van de sterfgevallen per jaar vergelijkbaar gebleven is). 

Bij een toename kleiner dan 0,12 jaar of een afname van de berekende levensverwachting zijn er meer mensen overleden dan je op basis van deze tabel zou verwachten. 

Dus op basis van deze tabel zou je een levensverwachting voor 2019 van 81,90 jaar verwachten (2018: 81,78 jaar levensverwachting + 0,12 jaar de gemiddelde stijging tussen 2010-2018).

Levensverwachting in 2019 hoger, grootste toename sinds 2014

De levensverwachting voor 2019 is door het CBS berekend op 82,05 jaar (gemiddelde van man en vrouw). Dus dit is hoger dan de verwachte 81,90 jaar. Dit betekent dat er in 2019 minder mensen overleden zijn dan je op basis van deze tabel mocht verwachten. De toename is namelijk niet 0,12 jaar, maar deze is maar liefst 0,27 jaar. De grootste toename sinds 2014.

In onderstaande grafiek kan je zien dat er in 2013 en 2014 een grote toename is geweest van de berekende levensverwachting (dus de sterfte in die periode was lager dan je mocht verwachten), maar dit werd gevolgd door 2015 waarin de berekende levensverwachting zelfs afgenomen is (dus meer sterfte dan verwacht). 

Ook zie je in 2017 een grotere toename van de berekende levensverwachting (minder sterfte dan verwacht), dit wordt gevolgd door het jaar 2018 met minder toename van de berekende levensverwachting (meer sterfte dan verwacht). 

2019 is dan weer een jaar met een flinke toename van de berekende levensverwachting (minder sterfte dan verwacht), dus de kans is zeer aanwezig dat dit wordt opgevolgd met een jaar (2020) met meer sterfte dan verwacht. 

Langste griepepidemie van afgelopen 10 jaar

De lage sterfte van 2013 en 2014 werd gevolgd door de langste griepepidemie (griep 2014-15) van de afgelopen 10 jaar (21 weken met een oversterfte van 8600). Het grootste deel van deze sterfte viel in 2015.

De wat lagere sterfte in 2017, werd gevolgd door de heftige griepepidemie van 2017-18 (waarin de meeste sterfte viel te noteren in 2018) met een oversterfte van 9500 (grootste oversterfte tijdens griepepidemie in de afgelopen 10 jaar).

Afwisseling tussen meer of minder verwachte sterfte

Het lijkt erop dat een jaar (soms 2 jaar) met minder sterfte dan verwacht gevolgd wordt door een jaar (soms 2 jaar) met meer sterfte dan verwacht. Het lijkt er ook op dat er na een periode met lage sterfte er in de bevolking meer kwetsbaren zijn, waardoor een griepepidemie meer slachtoffers eist.

Dus nu er in 2019 relatief weinig mensen overleden zijn is de kans zeer aanwezig dat er aan het eind van de winter en het begin van het voorjaar van 2020 een vrij heftig griepseizoen staat te wachten, met een vrij hoge oversterfte in die periode.

 

 

Meld je aan voor de nieuwsbrief