Regering breidt mondkapjesplicht drastisch uit

Kabinet duwt omstreden maatregel zonder valide argumenten door 

Door mr. Jeroen Pols

Rotterdam – 29 oktober 2020 – De regering publiceerde het eerste ontwerp van de maatregelen die onder de Spoedwet van kracht worden. Opvallend is de uitbreiding van de mondkapjesplicht voor scholen, openbare ruimtes en contactberoepen. Van de beloofde onderbouwing van de noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit komt weinig terecht. 

Verschillende ministers en het RIVM verklaarden ruim een half jaar lang dat het dragen van niet-medische mondkapjes niet bijdraagt aan het inperken van de virusverspreiding. Ook tijdens het tijdelijke experiment afgelopen augustus in Amsterdam en Rotterdam gaven burgemeesters Halsema en Aboutaleb toe dat zij uitsluitend een gedragsbeïnvloeding beoogden. Het experiment mislukte kennelijk en werd niet verlengd. 

Scholen, openbare ruimtes en contactberoepen

Toch ligt er nu een ontwerpregeling die het dragen van mondkapjes in publieke ruimtes, op scholen en bij contactberoepen verplicht stelt. Kinderen tot 12 jaar zijn uitgezonderd. Ook mensen die een gezichtsbehandeling krijgen, sekswerkers en hun klanten zijn uitgezonderd van de regeling. Een andere vrijgestelde categorie zijn mensen met fysieke of psychische beperkingen of aandoeningen waardoor het dragen van mondkapjes problematisch is. 

Belofte minister

De minister beloofde de Kamerleden meermaals plechtig de voorgenomen maatregelen te voorzien van een deugdelijke onderbouwing van de noodzaak en evenredigheid. De Kamers gingen overstag zodat de Spoedwet aangenomen werd. In de praktijk blijkt deze belofte inhoudsloos.

Inbreuk artikel 10 Grondwet

Het kabinet erkent dat de mondkapjesplicht een inbreuk maakt op artikel 10 Grondwet, namelijk het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Een beperking van een grondrecht vereist een deugdelijke onderbouwing. Het kabinet komt echter niet verder dan dat zij “het noodzakelijk en van levensbelang vindt”. Dit is een mening en geen onderbouwing.

Behoefte aan duidelijkheid

Als doorslaggevend argument voert het kabinet aan dat “in de samenleving behoefte bestaat aan duidelijkheid over de vraag of mondkapjes wel of niet gedragen moeten worden”. Deze argumentatie is onnavolgbaar en kan geen grondrechtinperking rechtvaardigen. De regering kon een verdere polarisatie voorkomen door geheel af te zien van deze maatregel. Dat biedt immers ook duidelijkheid.  

Geen bewijs

Het kabinet verwijst naar de door het OMT uitgebrachte adviezen van 4 mei en 13 oktober. Een weinig overtuigend argument. Volgens het OMT hebben mondkapjes “mogelijk een positief effect bij symptomatische personen.” Maar die moeten volgens het kabinetsbeleid juist thuisblijven. Voor de situaties waar het kabinet nu een verplichting instelt, namelijk in settings waar het niet mogelijk is om afstand te houden, kon het OMT geen richtinggevend positief advies afgeven dat voldoende onderbouwd is “Vanwege het gebrek aan eenduidig bewijs.” Tegelijkertijd waarschuwt het OMT voor een vals gevoel van veiligheid waardoor het virus zich juist meer verspreidt.

Definitie mondkapje

De verplichting ziet op het dragen van een mondkapje “dat op grond van zijn ontwerp bestemd is om in ieder geval de mond en neusgaten volledig te bedekken teneinde de de verspreiding van virussen en ziektekiemen tegen te gaan”. Dit is een probleem. De in de markt aangeboden mondkapjes zijn dan wel bestemd om de mond en neusgaten af te dekken. Virussen tegenhouden kunnen ze niet. Overigens doen medische mondkapjes dit evenmin. De poriën moeten dan zo klein zijn dat de ademhaling geblokkeerd wordt.

Blokkeren maatregel

Het kabinet meldt niet of zij de sociale, psychische en gezondheidsrisico’s van mondkapjes onderzocht. Als de Tweede Kamer met deze lichtzinnige retoriek als onderbouwing genoegen neemt, dan ziet de bevolking haar vrees voor de Spoedwet ongetwijfeld bevestigd. Dit doet de tanende geloofwaardigheid van de politiek geen goed. 

Meer lezen

Consultatieversie+Tijdelijke+regeling+maatregelen+covid-19

Consultatieversie+Regeling+aanvullende+mondkapjesverplichtingen+covid-19-1

Meld je aan voor de nieuwsbrief