Belangenverstrengelingen en fraudegevoeligheid (Vroeg)signaleringsproces voor het opschalen van maatregelen

In een brief aan de 2e kamer op 25 juni 2020 schrijft Hugo de Jonge, minister van volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) over het (vroeg)signaleringsproces. Het document dat hij meestuurt, wat in 13 bullets is samengevat, beschrijft het proces van signalering rond het Covid-19 virus en de opschaling van maatregelen. 

Veel schakels

Zoals in figuur 1 te zien is, zijn er behoorlijk wat partijen bij betrokken om tot een opschaling van de maatregelen te komen. Doordat er zoveel schakels in het proces zitten en er zoveel mensen bezig zijn met de cijfers, is dit dus fout- en fraudegevoelig. Daarnaast speelt de vraag over de onafhankelijkheid van de betreffende teams ook een rol.

Figuur 1: Besluitvormingsproces over opschaling maatregelen

Beoordeling dagelijkse cijfers

De ‘Bijlage Proces (vroeg)signalering’ geeft aan dat het COVID-19 team binnen het team Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten (EPI) van het RIVM dagelijks, ook in het weekend, alle cijfers beoordeelt. Deze cijfers worden vervolgens vrijgegeven en doorgezet naar VWS. 

Ook aan VWS-zijde worden deze cijfers dagelijks beoordeeld, waarna deze worden gepubliceerd in het dashboard.

Het is bijzonder te noemen dat het VWS de cijfers als laatst beoordeelt en ze publiceert in het dashboard. Helemaal omdat Hugo de Jonge zelf vaak verwijst naar de ‘experts’ als er vragen gesteld worden. Tegelijkertijd verwijst het RIVM steeds naar het kabinet, maar in werkelijkheid beoordelen ze dus beiden de cijfers.

Prediken voor eigen parochie?

Het (vroeg)signaleringsproces beschrijft diverse overleggen voordat er overgegaan wordt tot het opschalen van maatregelen. Te weten:

  • Het COVID-19 team binnen het team Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten (EPI) RIVM.
  • Signaleringsoverleg Infectieziekten van het RIVM.
  • Het COVID-19-Response Team RIVM.

Dit zijn allemaal teams onder de paraplu van de overheid. Staan ze nu te prediken voor eigen parochie? Of zijn er ook nog geluiden mogelijk van artsen, experts en wetenschappers uit de samenleving?

Outbreak Management Team (OMT)

Het OMT kan door de directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb), Jaap van Dissel, opgetrommeld worden wanneer hij hier noodzaak toe ziet. 

Op de website van het RIVM kunnen we zien dat naast Jaap van Dissel, ook het hoofd van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI), Aura Timen aanschuift bij dit overleg. 

Op de Wikipedia pagina van het OMT staan nog een aantal namen van experts die aan de vergaderingen van het OMT deelnemen. Wat fijn! Experts die niet voor de overheid werken. Zo komen de namen Masja Loogman, Jaap Maas en Anja Schreijer als vaste leden naar voren. 

Onafhankelijke leden?

Maar hoe onafhankelijk zijn deze leden? Hoe zijn deze gekozen? Hugo de Jonge geeft aan dat alleen een vaccin de oplossing is om uit deze Corona Crisis te komen. Hoe toevallig is het dan dat de eerder genoemde vaste leden van het OMT pro-vaccinatie zijn of banden hebben met de World Health Organisation (WHO)? 

Anja Schreijer
Is Consultant Antimicrobial resistance bij de WHO Europe.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Masja Loogman
Heeft veel publicaties geschreven over het Rijksvaccinatieprogramma.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jaap Maas
Disciplines: Infectio, Infectious Disease Epidemiolog en HIV. Schrijft publicaties over vaccinaties.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Met dit soort vaste leden binnen het OMT wordt de belangenverstrengeling van Hugo de Jonge alleen maar duidelijker. Er is geen sprake van onafhankelijkheid. Er is één richting waar men in denkt, namelijk het vaccin.

Overleg VWS, JenV, NCTV en AZ

Als alle data geanalyseerd is, waar ook het OMT onderdeel van uitmaakt, vindt er overleg plaats tussen VWS, Justitie en veiligheid (JenV), Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en Algemene zaken (AZ).

Vanaf dit punt zijn er drie wegen: Lokale maatregelen, besluit via Ministeriële Commissie COVID-19 (MCC-19) of via de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb). Al deze wegen leiden naar de Minister-President die het uiteindelijke besluit neemt over nieuw te nemen maatregelen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Figuur 2: Versimpelde besluitvormingscirkel

Conclusie

Het besluitvormingsproces rond nieuwe maatregelen is een thuiswedstrijd voor de overheid. De cijfers beoordelen en interpreteren, doen zij zelf. De paar externe experts delen de richting die de regering op wil gaan en lijken niet uitgenodigd te zijn op hun expertise maar hun bijpassende mening. 

Doordat de notulen van de OMT vergaderingen geheim zijn en de deelnemers een geheimhoudingsverklaring moeten tekenen is de transparantie richting de burgers ook nog eens ver te zoeken.

Het lijkt er dus inderdaad op dat ze prediken voor eigen parochie en geen kritisch tegengeluid dulden.

bronnen:

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/06/24/bijlage-proces-vroegsignalering

https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/omt

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Outbreak_Management_Team

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Masja_Loogman

https://www.researchgate.net/profile/Jaap_Maas

https://nl.linkedin.com/in/anja-schreijer-b73733a?challengeId=AQG6cz1gdwHcMQAAAXSqrZs1qgRfyy0QfWNf6EP_pxtgobE1M7muM_kkPfkUX2yC220nXKo1lJs4ehg5Zq77hGhhh4s7izvLVQ&submissionId=6930b976-5771-3616-f37c-d85b7f2aca51

 

Meld je aan voor de nieuwsbrief